دوران کودکی دوران بسیار حساسی در عمر هر فرد محسوب میشود، به ویژه دو سال اول زندگی که برای رشد و تکامل مطلوب و تامین سلامت انسان در سایر دوره های زندگی دوره ای حیاتی وکلیدی است.

زیرا در این دوره تاخیر رشد،بیماری های شایع کودکی و کمبود ریز مغذی ها در تغذیه کودکان میتواند آثار پایدار و غیر قابل جبرانی در سال های بعد بر جای بگذارد.

سوءتغذیه در دوران کودکی سبب ابتلا به بیماری ها وافزایش احتمال مرگ و میر و تاخیر در تکامل ذهنی و حرکتی میشود و در دراز مدت نیز با نقص عملکرد های ذهنی و جسمی، سلامت کودک را در دوره نوجوانی و بزرگسالی به خطر می اندازد.

تغذیه مناسب کودکان و شیرخواران باید قبل از بارداری مادر با تامین تغذیه مناسب و مراقبت از مادر شروع شود و با مراقبت های تغذیه ای دوران بارداری و نهایتا با تغذیه مناسب کودک با شیر مادر و در ادامه با تغذیه تکمیلی کودک ادامه پیدا کند.

* تغذیه در شش ماه اول زندگی, معجزه شیر مادر

همه مادران میتوانند کودک خود را به طور انحصاری با شیر خود تغذیه کنند به شرطی که آگاهی لازم را داشته باشند و از طرف همسر و خانواده مورد حمایت قرار گیرد.

شیر مادر همه ی مواد مغذی مورد نیاز شیر خوار را با نسبت های صحیح همراه با مواد ایمنی بخش برای کودک در اختیار او قرار میدهد.

انواع شیر مصنوعی معمولا از شیر گاو تهیه میشود و اختلافات بیوشیمیایی و ایمنولوژیک آنها با شیر مادر به اندازه ای است که علیرغم همه تلاش های انجام شده در صنایع شیر هنوز نمیواند جایگزین مناسبی برای شیر مادر در تغذیه کودک باشد.
ترکیبات شیر مادر متغیر است و بسته به سن کودک، زمان روز و از مادری به مادر دیگر متفاوت و متناسب با نیاز کودک شیر خوار است.

در شیر مادر ترکیباتی منحصر به فرد وجود دارد که تامین کننده نیاز های بدن کودک و همچنین نقش تکامل دهنده در بدن کودک را دارا میباشند. به همین دلیل هیچ جایگزین مشابهی برای شیر مادر در دوران کودکی وجود ندارد.

چرا تغذیه با شیر مادر اهمیت دارد؟

تغذیه کودک با شیر مادر سالانه جان بیش از ۱/۵ ملیون شیر خوار را نجات میدهد. میلیون ها شیر خوار از ابتلا به بیماری های شایع مثل اسهال، عفونت های تنفسی و عفونت گوش محافظت میکند.

 

 

 

درکودکانی که با شیر مادر تغذیه میشوند احتمال مرگ بر اثر عفونت های تنفسی تا ۴ برابر و در اثر بیماری هایی مثل اسهال تا ۲۵ برابر کمتراست.همچنین تغذیه کودکان با شیر مادر از بروز بیماری در سنین بالاتر و بزرگسالی نیز جلوگیری میکند.

کودکانی که با شیر مادر تغذیه میشوند احتمال ابتلا به بیماری های گوارشی و عفونت ها در آنها کمتر دیده میشود، همچنین تغذیه کودکان با شیر مادر موجب تقویت سیستم ایمنی برای مقابله با انواع عفونت ها و بیماری ها میگردد.
در دوران کودکی تغذیه  با شیر مادر روابط عاطفی مادر و شیر خوار را ارتقا میبخشد و موجب ثبات روحی دوران کودکی و تربیت پذیری بهتر در کودک میشود.

توان مغز

افزایش ضریب هوشی، حافظه، افزایش قدرت تشخیص، و رشد مناسب در ادامه طول زندگی از ویژگی هاییست که تغذیه کودکان با شیر مادر به همراه دارد.

تغذیه کودکان با شیر مادر علاوه بر خاصیت هایی که برای کودک به همراه دارد برای مادر نیز فوایدی از جمله کاهش ابتلا به سرطان های پستان و تخمدان و پوکی استخوان به همراه دارد. همچنین در مادرانی که در طی بارداری دچار اضافه وزن شده اند با تغذیه کودک خود با شیر مادر میتوانند کاهش وزن داشته باشند.

شیر مادر برای تغذیه کودک تا ۶ ماهگی کافیست؟

از جمله نشانه های کفایت شیر مادر برای تغذیه کودک میتوان به خواب راحت شیر خوار برای ۲ تا ۴ ساعت پس از شیر خوردن اشاره کرد.

همچنین افزایش وزن مطلوب شیر خوار بر اساس منحنی رشد و دفع مدفوع ۲ تا ۵ بار در روز که البته با افزایش سن دفعات دفع کمتر میشود. شادابی پوست، هوشیاری و سلامت ظاهری کودک شیر خوار نیز از جمله دیگر علایم کفایت شیر مادر برای تغذیه کودک است.

باید به این نکته توجه داشته باشید که شیر مادر در ۶ ماه اول زندگی کودک کفایت کامل تغذیه ای کودک را دارد و نیاز نیست در تغذیه کودک تا این سن از آب و یا غذای کمکی استفاده کرد.

تنها با تشخیص پزشک و متخصص تغذیه و در صورت رشد ناکافی نوزاد شیرخوار میتوان از شیر خشک و تغذیه کمکی استفاده کرد.

*تغذیه کودک از ۶ ماهگی تا ۱ سالگی

تا سن ۶ ماهگی تغذیه کودک انحصارا با شیر مادر بوده و کودک نیازی به استفاده از هیچگونه ماده غذایی و حتی آب ندارد تنها شیر مادر و مکمل های تجویز شده به طور معمول ویتامین آ+د و آهن برای تغذیه کودک کافی است.

اما با رشد کودک و پس از ۶ ماهگی شیر مادر به تنهایی جوابگوی نیاز کودک نیست و قادر به رفع نیاز های کودک نمیباشد، همچنین ذخیره آهن در بدن شیر خوار در انتهای ۶ ماهگی تقریبا به حداقل میرسد و دستگاه گوارش کودک آمادگی دریافت غذاهای نیمه جامد را پیدا میکند. تکامل تغذیه ای کودک نیز بخشی از تکامل عمومی بدن است.

البته زودتر شروع کردن تغذیه تکمیلی در کودکان نیز میتواند مشکلاتی را در کودک بوجود بیاورد.

از جمله این مشکلات میتوان به اسهال کودک اشاره کرد زیرا هنوز دستگاه گوارش آمادگی لازم برای دریافت مواد غذایی جامد را ندارد. بعلاوه چون گنجایش معده شیرخوار کم است با مصرف غذای تکمیلی زودتر از موعد میتواند مانع از مصرف شیر مادر به میزان کافی شود و رشد کودک را به تاخیر بیندازد.

در نهایت به علت کامل نبودن سیستم ایمنی, احتمال بروز حساسیت و آلرژی دردوران کودکی بیشتر میشود.

همانطور که زود شروع کردن تغذیه تکمیلی میتواند مشکلاتی برای کودک بوجود بیاورد، شروع زودهنگام آن نیز میتواند سبب کندی یا توقف رشد شود، همچنین میتواند سبب بد غذایی کودک و دیر عادت کردن به غذاهای جامد شود.

*تغذیه کودک بعد از ۶ ماهگی شامل چه چیز هایی باشد؟

تغذیه کودک در ۷ ماهگی

در دوران کودکی باید در هر وعده ابتدا از شیر مادر و سپس از غذای کمکی استفاده کرد، روزانه علاوه بر شیر مادر ابتدا به کودک یک وعده غذا بدهید و کم کم تعداد وعده های غذایی را بیشتر کرده و به ۳ وعده برسانید.
غلات مانند برنج بهترین ماده غذایی برای شروع تغذیه کودک در آغاز ۷ماهگی است چون هضم آن آسان است. فرنی یکی از بهترین غذاهایی است که میتوان از یک بار در روز به اندازه ۱ تا ۳ قاشق مرباخوری شروع کرد و به تدریج برمقدار آن متناسب با اشتهای کودک اضافه کرد.

از هفته دوم شروع غذای کمکی میتوان علاوه بر فرنی، شیر برنج و حریره بادام نیز به کودک داد. این غذا ها نیز باید از مقدار کم و یک بار در روز شروع شود و به تدریج بر اساس میل کودک شیر خوار بیشتر شود.

هفته سوم و سبزیجات

تغذیه کودک با فرنی وشیربرنج و حریره بادام را میتوان تا ۲ هفته ادامه داد و بسته به میزان علاقه کودک تا یک سالگی و بیشتر به عنوان یک غذای کمکی به کودک داده شود.
در هفته سوم مصرف انواع سبزیجات در تغذیه کودکان مثل سیب زمینی، هویج، جعفری، گشنیز، لوبیا سبز و … به عنوان غذا  دوران کودکی شروع میشود.

در این هفته علاوه بر فرنی میتوان با مخلوط سبزیجات و برنج سوپ تهیه کرد. بهتر است سبزیجات را به صورت تک تک و به مرور به غذای کودکان اضافه کرد.

از هفته چهارم میتوان مقداری گوشت به سوپ اضافه کرد، گوشت را باید به قطعات کوچک تقسیم نمود و یا ازگوشت چرخ کرده استفاده کرد که باید کاملا پخته و له شود. پوره سبزیجات نیز غذای مناسب برای کودکان در این سن میباشد.

بهتر است در سال اول زندگی از اسفناج و گوجه فرنگی در تغذیه کودکان استفاده نشود.برای اینکه کودک بتواند سوپ را بخورد باید آن را له کرد و سپس به کودک داد.

تغذیه کودک در ۸ ماهگی

در این ماه نیز علاوه بر تغذیه کودک با شیر مادر پس از هر وعده علاوه بر شیر مادر ۴ وعده غذای کمکی به کودک داده شود.

علاوه بر سوپ میتوان از زرده تخم مرغ به عنوان غذای کودک استفاده کرد، زرده باید کاملا سفت و آب پز باشد، ابتدا باید به اندازه یک قاشق چای خوری از زرده تخم مرغ را در آب یا شیر له کرد و به عنوان غذای کودک به او داده شود و به تدریج مقدار آن را در ظرف یک هفته به یک زرده کامل افزایش داد.

سپس میتوان یک روز در میان یک زرده تخم مرغ را به کودک داد. استفاده از سفیده تخم مرغ تا یک سالگی توصیه نمیشود و در میتواند زمینه بروز حساسیت در کودک را ایجاد کند.

اضافه کردن سوپ ها به برنامه غذایی

با افزایش سن و پذیرش بیشتر کودک؛ سوپ و غذاهای نرم باید تبدیل به غذاهای سفت تر شوند، یعنی با اضافه کردن غذاهای سفت تر و کمی قابل جویدن عمل تکامل جویدن را در کودک تقویت کرد.
از نیمه دوم ماه هشتم می توان به غذای کودک ماست و آب میوه های مختلف مثل سیب و هلو اضافه کرد که از مقدار کم شروع و به تدریج آن را افزایش میدهیم.

آب میوه ها را در ابتدا باید رقیق شده و از ۳ قاشق مربا خوری در روز شروع و تدریجا به مقدار آن افزود. به مدت ۵ روز از یک نوع آب میوه خاص استفاده شود تا اگر ناسازگاری وجود داشت مشخص شود.
مصرف توت فرنگی، گیلاس، آلبالو، خربزه، اسفناج و شیر گاو به دلیل ایجاد حساسیت و همچنین عسل به دلیل احتمال آلودگی به بوتولیسم توصیه نمیشود.

در این ماه به تدریج میتوان حبوباتی نظیر عدس و ماش را نیز به غذای کودک به صورت پوره و یا داخل سوپ اضافه کرد. حبوبات را قبل از مصرف باید خیساند و پوست آنها را جدا کرد. حبوبات را همچنین میتوان بو داده و بعد بصورت آرد در آورد و یا حبوبات جوانه زده به غذای کودک اضافه شود.

تغذیه کودک در ۹ ماهگی و ۱۰ ماهگی

در این سنین نیز باید در ابتدا کودک با شیر مادر تغذیه شود و سپس غذای کمکی به او داده شود. روزانه علاوه بر شیر مادر نیاز به ۴ تا ۵ وعده غذای کمکی دارد. توجه داشته باشید که غذاهایی که در ماه های قبل به کودک داده میشده باید در این دو ماه نیز ادامه پیدا کند.

کودک علاوه بر غذاهایی که ذکر شد میتواند از انواع کته به صورت کته ساده و یا مخلوط با سبزی ها، حبوبات و گوشت نرم مصرف کند.دادن بیسکویت های ساده به کودک میتواند به تکامل عمل جویدن کودک کمک کند.

مصرف انواع مختلف حبوبات در تغذیه کودک و همچنین جوانه گندم توصیه میشود. انواع میوه ها را میتوان به صورت پخته و یا نرم و له شده و سپس به صورت تازه به دست کودک داد تا گاز بزند. بهترین میوه ها برای مصرف در کودکان سیب، گلابی، هلو و موز هستند که میتوان به صورت رنده شده نیز به کودک داد.

خرما نیز برای تامین انرژی گزینه خوبی است البته باید پوست و هسته آن را بگیرید و سپس به کودک بدهید.از اضافه کردن نمک، ادویه و چاشنیها و نیز رب گوجه فرنگی به غذای کودک زیر ۱ سال پرهیز نماید.

تغذیه کودک در ماه یازدهم و دوازدهم

از اواخر ۱۱ ماهگی کودک میتواند تدریجا از غذاهای سفره خانواده بخور، ممکن است در اوایل نیاز به نرم کردن پلو باشد مثلا میتوان غذای کودک را با ماست مخلوط کرد که خوردن آن راحت تر باشد.

معمولا کودکان گوشت چرخ کرده را بهتر میخورند. همچنین مصرف ماهی نیز در این سن توصیه میشود، البته توجه داشته باشید که استخوان ها و تیغ های آن کاملا گرفته شود.

بعد از یک سالگی در صورت عدم حساسیت کودک میتوان تخم مرغ کامل به او داد، در صورتی که کودک از شیر مادر محروم است میتوانید شیرجوشیده و یا پاستوریزه را در تغذیه کودک بدهید. بستنی نیز از انواع میان وعده های خوب برای کودک میباشد ولی حتما باید از انواع پاستوریزه آن باشد.

پس از یک سالگی به تدریج میتوان میوه هایی مثل گیلاس، آلبالو، مرکبات و سبزیجاتی مثل گوجه فرنگی و اسفناج را که در سال اول زندگی توصیه نمیشد از این به بعد کم کم به کودک داده شود.

در سال اول زندگی باید از افزودن شکر زیاد به غذای کودک خودداری کرد زیرا ذائقه کودک در این زمان شکل میگیرد. پس از یک سالگی در هر وعده غذایی ابتدا غذای کمکی به کودک داده میشود و سپس شیر مادر و کودک از این سن به بعد نیاز به ۵ وعده غذا دارد و همچنان تا پایان ۲ سالگی شیر دادن مادر توصیه میشود.

از چند ماهگی به کودکانمان آب بدهیم؟

همزمان با شروع تغذیه کمکی، میزان آب مورد نیاز کودک افزایش میابد و مایعات مورد نیاز کودک تنها با خوردن شیر مادر تامین نمیشود و باید مقداری آب سالم به کودک داده شود. البته میزان نیاز شیر خوار به آب بستگی به عوامل محیطی، شرایط بدنی و نوع تغذیه او دارد. برای مثال در فصل های گرم سال و یا در مناطق گرمسیری نیاز کودکان به آب بیشتر است.

همچنین هنگام تب و یا ابتلا به اسهال و استفراغ نیاز کودکان به آب بیشتر از زمان های دیگر خواهد بود. نوع تغذیه کودک هم در میزان نیاز به آب تاثیر دارد یعنی زمانی که کودک بیشتر از غذاهای مایع مثل سوپ و فرنی استفاده میکند نسبت به زمانی که او بیشتر غذاهای جامد مثل نان و برنج میخورد کمتر به آب نیاز دارد.

*تغذیه کودک ۲ ساله تا ۶ ساله

بعد از دو سالگی با آهسته تر شدن رشد اشتهای کودک هم کاهش میابد پس بر اساس روند رشد کودک روند تقاضا برای غذا و تغذیه کودک نیز تغییر میکند. نیاز به انرژی و تغذیه کودک بر اساس میزان فعالیت و سن و جنس متفاوت است و تغذیه کودکان نیز میتواند متفاوت باشد.
در سال های ابتدایی دوران کودکی افزایش وزن و قد دو تغییر اساسی در رشد و تکامل به حساب می آیند، در این دوران استخوان ها رشد طولی پیدا میکنند و بر حجم ماهیچه ها افزوده میشود.

تامین انرژی و مواد مورد نیاز برای رشد باید از طریق تغذیه کودک تامین شود و تغذیه کودک باید به گونه ای باشد که جوابگوی نیاز کودک به انرژی و پروتئین، چربی و قند و ویتامین ها و مواد معدنی مختلف باشد. برای تامین کلیه مواد مغذی مورد نیاز در کودکان، تغذیه کودک باید شامل ترکیبی از غذاهای مختلف در گروه های اصلی غذایی باشد.

 

 

 

اشتراک گذاری:

  • هنوز نظری ندارید.
  • افزودن دیدگاه
    Verification: 21c1a9e26c75b00f